Waarom een IT-storing alle NS-treinen platlegt

In dit artikel:

Vannacht lukte het de NS niet om met hun planningssoftware een “Plan van de Dag” te maken, waardoor vrijwel alle treinen in Nederland vanaf 08.00 uur tot minstens 10.00 uur stil kwamen te staan. NS-woordvoerder Erik Kroeze zei daarover: “niet te plannen, en dus niet te rijden.” De storing treft het hart van de digitale planning: Donna, het in‑house ontwikkelde algoritme dat de standaarddienstregeling vertaalt naar een werkbaar dagschema.

Donna berekent dagelijks de inzet van bijna 4.500 ritten en beheert zo’n 200.000 logistieke afhankelijkheden tussen treinen, personeel en perrons. Omdat bij wisselstoringen, winterdienstregeling, weersomstandigheden en wisselende beschikbaarheid van personeel elke dag anders is, zijn die berekeningen complex en cruciaal voor veilige inzet. Toen Donna geen consistent schema kon opleveren — mede door opeenstapeling van wisselstoringen en interacties met andere spoorpartijen op het door ProRail beheerde net — was er geen haalbare fallback en gingen de treinen aan de kant.

De situatie illustreert dat het spoor even kwetsbaar is op IT‑niveau als fysiek: een softwarefout of stroomprobleem kan net zo verlammend zijn als een omgevallen boom. In de jaren zestig kon men nog handmatig plannen; dat is bij het huidige volume en de onderlinge afhankelijkheden praktisch onmogelijk. Doordat Donna intern ontwikkeld is en geen andere partijen hetzelfde systeem gebruiken, is onduidelijk hoe redundant of foutbestendig het precies is.

Tegelijkertijd benadrukt het artikel dat digitalisering NS veel opgeleverd heeft — de software werd eind jaren 2000 zelfs beloond en onderzoek wees op grotere winst door hogere reizigersaantallen — maar dat die efficiëntie ook tot meer complexiteit en daarmee tot een structurele kwetsbaarheid leidt. Een volledig betrouwbaar, eenvoudig alternatief voor het gedigitaliseerde planningssysteem bestaat er praktisch niet; daardoor is de kans op herhaling van soortgelijke storingen reëel.