'Sleepwet'-vervanger geeft AIVD en MIVD meer ruimte om te hacken en te tappen

In dit artikel:

Het kabinet wil de AIVD en MIVD ruimere en snellere bevoegdheden geven om cyberaanvallen en andere bedreigingen voor de nationale veiligheid aan te pakken. In het voorstel voor de Wet bescherming nationale veiligheid hoeven de diensten niet altijd vooraf toestemming te vragen als duidelijk is wie de tegenstander is. Tegenstanders die vooraf door de ministers van Binnenlandse Zaken en Defensie zijn aangewezen, zoals de Russische inlichtingendienst of Chinese hackersgroepen, mogen zij maximaal een jaar zelfstandig volgen of aftappen. Achteraf controleert de toezichthouder of dat rechtmatig gebeurde. Voor onder meer dna-onderzoek en bulkinterceptie blijft voorafgaande toestemming nodig.

Tegenover de uitbreiding staan nieuwe waarborgen. Bulkgegevens mogen in principe maximaal drie jaar worden bewaard; gegevens die binnen een jaar niet geschikt zijn gemaakt voor beoordeling, moeten worden vernietigd. De bewaartermijn van gegevens uit bulkinterceptie mag niet worden verlengd. AI en algoritmen mogen alleen worden ingezet na een grondige betrouwbaarheidstoets en schriftelijke toestemming van de minister. Een nieuw College van Toetsing en Toezicht moet toezicht houden op de naleving van de regels.

De diensten zouden bovendien meer gegevens mogen delen met kennisinstellingen, bedrijven en andere overheidsorganisaties. In buitengewone omstandigheden kunnen zij volgens het voorstel nog verdergaande bevoegdheden krijgen via het staatsnoodrecht, al is niet omschreven wanneer dat precies geldt.

De nieuwe wet, die de komende twee maanden ter consultatie ligt, moet de huidige inlichtingenwet uit 2017 – de zogenoemde sleepwet – en een tijdelijke cyberwet vervangen. Vorig jaar dienden de AIVD en MIVD 4.615 verzoeken in bij de toetsingscommissie voor bijvoorbeeld hacks en taps; 1,3 procent daarvan werd afgewezen. Volgens de AIVD zijn grotere slagkracht en snelheid nodig omdat dreigingen, conflicten en technologie snel veranderen. Eerder kwam ook naar buiten dat de diensten problemen hadden met het beheer van bulkdatasets.