Schaduw-IT is onvermijdelijk; zo houden organisaties grip op hun data
In dit artikel:
Organisaties worstelen met het vinden van de juiste balans tussen snelle AI-innovatie en gedegen governance. Medewerkers willen nieuwe tools gebruiken om productiviteit en concurrentiekracht te verhogen, terwijl toezichthouders steeds strengere eisen stellen aan transparantie, datagebruik en risicobeheersing — volgens het artikel onder meer zichtbaar in regels zoals de Digital Operational Resilience Act. In het AI-tijdperk betekent dit dat inzicht in data geen luxe meer is maar een voorwaarde voor geloofwaardigheid en continu succes.
De aandachtsrichting van regelgeving verschuift van traditioneel door mensen beheerde IT naar geautomatiseerde processen en AI-modellen. Regulators verwachten dat organisaties kunnen aantonen waar data vandaan komen, hoe ze worden gebruikt, en welke output AI-generaties opleveren. Traceerbaarheid van datastromen, documentatie van modeltraining en uitlegbaarheid van besluitvorming zijn cruciaal. Die verantwoordelijkheid valt grotendeels op IT-teams, die beleid rond privacy, toegangsrechten en datalevenscyclus moeten herzien, terwijl ze toch ruimte moeten houden voor experimenten.
In de praktijk ontbreekt veelal overzicht: data liggen verspreid in hybride en multicloudomgevingen, met onduidelijkheid over locatie, toegang en gebruik. Dat bemoeilijkt digitale verantwoording en vergroot het risico op ransomware, datalekken en systeemuitval. Bovendien groeit schaduw-IT uit tot schaduw-AI: medewerkers gebruiken onofficiële AI-tools zonder formele toestemming, wat nieuwe, moeilijk te controleren datastromen creëert. Omdat AI-tools steeds toegankelijker worden, is dit geen tijdelijk probleem maar een structurele realiteit.
De voorgestelde oplossing is niet verbieden maar beheersen. Kernpunten zijn zichtbaarheid, datahygiëne en proactieve scholing. Praktisch advies voor IT-teams omvat het starten met kleinschalige pilots, werken met beperkte datascopes en heldere classificatieregels voor gevoelige informatie. Die pilots leveren ervaring op en vormen de basis voor opschaalbare richtlijnen. Essentieel is een volledige inventarisatie: weten welke data er zijn, waar ze staan, wie er toegang toe heeft en hoe gegevens tussen systemen bewegen. Dat maakt het mogelijk waardevolle datavoorzieningen te beschermen, herstel- en back-upstrategieën te koppelen aan bedrijfskritische processen en compliance aantoonbaar te maken.
Een betere datahygiëne versterkt cybersecurity en bedrijfscontinuïteit, en creëert tegelijkertijd het vertrouwen dat nodig is om AI-initiatieven verantwoord te schalen. Daarmee vervult controle niet langer een remmende rol, maar wordt het een versneller van innovatie: organisaties die hun data echt begrijpen en beheersen, kunnen veiligere, schaalbare en duurzame AI-toepassingen ontwikkelen.
Opmerking: dit stuk is een ingezonden bijdrage van Veeam; het bepleit vooral technieken om datazichtbaarheid en veerkracht te vergroten zodat bedrijven de risico’s van schaduw-AI kunnen beperken en tegelijkertijd innovatie mogelijk maken.