Review - ASUS ProArt P16 met Nvidia RTX Spark-cpu - Nvidia's eerste cpu smaakt naar meer

In dit artikel:

Nvidia betreedt vanaf morgen de markt voor laptop- en pc-processors met de RTX Spark. De fabrikant, vooral bekend van videokaarten en AI-hardware, gebruikt daarvoor een Arm-gebaseerd ontwerp in plaats van de x86-architectuur van Intel en AMD. De eerste systemen zijn uitsluitend gericht op het hogere segment. ASUS brengt in Nederland de ProArt P16 uit met 48, 64 of 128GB werkgeheugen voor respectievelijk 4199, 4999 en 6499 euro. In België is voorlopig alleen de uitvoering met 64GB en een azertytoetsenbord beschikbaar voor 4999 euro.

De RTX Spark is een Windows 11-platform en vormt daarmee een toegankelijker alternatief voor Nvidia's DGX Spark, die op Linux draait en vooral voor AI-ontwikkelaars is bedoeld. De nieuwe chip bestaat uit een cpu- en gpu-chiplet. De cpu is samen met MediaTek ontwikkeld en telt maximaal twintig Arm-kernen: tien krachtige en tien zuinige cores. Daarnaast is een npu aanwezig voor functies zoals Microsofts Copilot+-mogelijkheden. Nvidia brengt een volledig actieve N1X en een gedeeltelijk uitgeschakelde variant op de markt.

De gpu-chiplet gebruikt de Blackwell-architectuur uit de RTX 50-serie. Het topmodel beschikt over 6144 CUDA-cores, hetzelfde aantal als een desktop-RTX 5070, maar werkt binnen een veel lager vermogensbudget van maximaal 80 watt. Daardoor ligt de werkelijke grafische snelheid duidelijk onder die van een desktopkaart. De prestaties komen in games ongeveer uit op het niveau van een mobiele RTX 5070. Op 1080p en 1440p zijn veel spellen goed speelbaar, terwijl 4k en raytracing meestal upscaling vereisen. In zwaardere titels zoals Avatar: Frontiers of Pandora is ook bij lagere resoluties ondersteuning van bijvoorbeeld DLSS wenselijk. Multiplayergames kunnen daarnaast tegen compatibiliteitsproblemen aanlopen wanneer hun kernelgebaseerde anticheatsoftware Arm niet ondersteunt.

Een belangrijk onderscheid is het unified geheugen. Cpu en gpu delen maximaal 128GB lpddr5x-geheugen, waardoor grote lokale AI-modellen kunnen worden geladen. Dat geheugen is met maximaal 300GB/s wel aanzienlijk minder snel dan het videogeheugen van een losse RTX 5070. In Windows moet de gebruiker bovendien vooraf bepalen welk deel voor de gpu en welk deel voor de cpu beschikbaar is. De afzonderlijke chiplets communiceren via NVLink-C2C met een bandbreedte van 600GB/s per richting.

In processortests presteert de N1X sterk tegenover recente Intel- en AMD-laptops wanneer alle cores worden benut. De chip is in Cinebench Multi sneller dan systemen met Intel Panther Lake en AMD Zen 5, maar Apple haalt met de M5 Max meer uit minder cores. In tests met één core en in sommige creatieve toepassingen blijven Apple-processors eveneens voor. DaVinci Resolve laat zien dat de N1X vooral voordeel heeft wanneer de gpu zwaar wordt belast. De ssd in de geteste ASUS-laptop blijft achter bij die van verschillende andere modellen.

De voornaamste toepassing is lokale AI. De RTX Spark kan modellen draaien die niet in het videogeheugen van een RTX 5090 passen, dankzij zijn grote gedeelde geheugenpool. Bij het genereren van antwoorden is de laptop doorgaans sneller dan de vergelijkbare DGX Spark, hoewel de Linux-machine soms sneller met het eerste antwoord begint. Een RTX 5090 blijft veel sneller bij modellen die wel volledig in zijn eigen videogeheugen passen. De geclaimde AI-capaciteit van maximaal één petaflop geldt bovendien voor Nvidia's speciale NVFP4-formaat en is niet rechtstreeks vergelijkbaar met de fp32-cijfers van gamingkaarten.

Lokale modellen bieden privacyvoordelen en voorkomen terugkerende kosten voor clouddiensten. Ook kunnen ze worden ingezet voor AI-agents die bijvoorbeeld bestanden analyseren, e-mails versturen of agenda-afspraken maken. In de praktijktest lukten zulke taken, maar complexe opdrachten konden tientallen minuten duren. Het geven van toestemming aan een agent om zelf code uit te voeren brengt bovendien veiligheidsrisico's mee. Windows moet dat risico beperken met afgeschermde Execution Containers en afzonderlijke, beperkte gebruikersrechten voor agents. Voor moeilijkere opdrachten wordt een hybride model voorzien, waarbij lokale verwerking kan worden aangevuld met clouddiensten.

De keerzijde van lokaal AI-gebruik is het hoge energieverbruik. Een langdurige AI-belasting laat de laptop rond het maximale vermogen van 80 watt werken, waardoor de ventilatoren ongeveer 52 decibel produceren. De accu houdt het bij dergelijke taken iets meer dan twee uur vol. Bij webbrowsen haalt de ProArt P16 ongeveer 13,5 uur en bij een zwaardere algemene test circa 5,5 uur. Op netstroom levert de laptop goede prestaties, maar de geluidsproductie bij zware cpu-, gpu- of AI-belasting behoort tot de hoogste in zijn klasse.

De ASUS ProArt P16 zelf heeft een stevige, relatief dunne behuizing, een goed toetsenbord, een haptisch touchpad en een uitgebreide aansluitset met onder meer HDMI 2.1, meerdere USB4-poorten en een sd-kaartlezer. Het 16-inch oledscherm met 3840 bij 2400 pixels en 120Hz is helder, kleuraccuraat en geschikt voor hdr. Het geheugen is niet uitbreidbaar, maar een tweede ssd kan wel worden geplaatst. ASUS levert geen 140W-lader mee; opladen gebeurt via usb-c.

Softwarecompatibiliteit blijft een aandachtspunt van Windows on Arm. Veel programma's werken via emulatie, terwijl voor diverse creatieve toepassingen al specifieke versies beschikbaar zijn. Problemen zijn vooral te verwachten bij software die diep in Windows ingrijpt. Nvidia werkt samen met ontwikkelaars om meer programma's en games geschikt te maken. Een goedkoper model met maximaal twaalf cpu-kernen en een kleinere gpu is aangekondigd, maar een releasedatum ontbreekt.

De RTX Spark is daarmee vooral interessant voor gebruikers die grote AI-modellen lokaal willen draaien en daarvoor veel geheugen nodig hebben. Voor traditioneel gamen of algemene rekenkracht bieden goedkopere systemen met een losse videokaart vaak meer waar voor hun geld. Nvidia voegt met de chip wel een krachtige nieuwe optie toe aan het Windows-ecosysteem, al maken de hoge aanschafprijs, het lawaai onder belasting en de nog niet volledig opgeloste Arm-compatibiliteit de eerste generatie tot een product voor een beperkte doelgroep.