Preview - Sneller en feller dan oled: lcd slaat terug met 1000Hz en Pulsar

In dit artikel:

De monitormarkt liet op de recente CES zien dat lcd-schermen nog lang niet afgeschreven zijn voor gamers: fabrikanten breiden juist het aanbod uit met eigenschappen die oled op dit moment (nog) niet kan bieden. Opvallende thema’s waren extreem hoge verversingssnelheden, verbeterde motion‑blurreductie via slimme backlights, zeer grote formaten, hoge resoluties (5K/6K) en experimentele brilvrije 3D-schermen.

Kilohertz‑race en praktische grenzen
Acer, Samsung en Antgamer presenteerden 27"-wqhd‑ips‑monitoren die de kilohertzbarrière doorbreken: 1000Hz (Acer Predator XB273U F6), 1040Hz (Samsung Odyssey G6 G60H) en zelfs 1080Hz (Antgamer ANT275PQ MAX). Cruciaal is dat die extreem hoge verversingssnelheid alleen beschikbaar is in een dualmode waarbij de resolutie terugvalt naar bijvoorbeeld 1280x720; op volledige 2560x1440 draait hetzelfde paneel maximaal rond 600Hz. Daardoor daalt de pixeldichtheid en dus de scherpte van stilstaand beeld fors.

Er zijn daarnaast technische beperkingen: lcd‑pixels reageren niet altijd snel genoeg om de voordelen van zulke hoge framerates volledig waar te maken, met zichtbaar uitdoven, ghosting of inverse‑ghosting bij te sterke overdrive. Praktische demo’s (bijvoorbeeld van HKC) lieten zien dat het halen van de beloofde 1080Hz ook afhangt van besturingssysteem‑ en game‑ondersteuning en van extreem krachtige pc‑hardware; een test‑pc kwam zelfs niet boven de ~700 fps.

G‑SYNC Pulsar: scanning backlight als oplossing voor bewegingsscherpte
In plaats van alleen maar hoger te kloksnelheden, kan bewegingsscherpte ook verbeteren met motion‑blur‑reductie (mbr). Nvidia toonde op CES samen met partners een nieuwe generatie lcd‑monitoren met een ‘scanning backlight’ onder de naam G‑SYNC Pulsar. In plaats van één achtergrondverlichting die in één keer knippert, zijn er rijen leds die van boven naar onder aangaan, waardoor de puls synchroon loopt met de paneelverversing en lokale onscherpte sterk afneemt. Pulsar zou bovendien wél samenwerken met G‑SYNC/FreeSync en behoudt hoge helderheid zonder storende flikkers — een nadeel van veel oled‑mbr‑implementaties.

Vier Pulsar‑modellen werden aangekondigd (Acer Predator XB273U F5, AOC AGON PRO AG276QSG2, ASUS ROG Strix Pulsar XG27AQNGV en MSI MPG 272QRF X36): allen 27", 2560x1440 en tot 360Hz, met adviesprijzen vanaf ongeveer 599 dollar. In hands‑on tests leverde Pulsar een aanzienlijke verbetering in ufo‑tests: bijna oled‑achtige bewegingsscherpte, met slechts een klein restje blur door de lcd‑responstijd. Instelopties zijn voorlopig beperkt, maar Nvidia werkt aan verlaagtijden waarop Pulsar nog actief kan blijven (nu min. 75–90Hz, later mogelijk 60Hz).

Grote formaten en 52"/57"‑superwides
Voor wie schermoppervlak wil, blijft lcd de keuze: 57"-superwides (7680x2160) bestaan al en vullen praktisch twee 32"-panelen naast elkaar. LG toonde een nieuw 52"-gamingpaneel (UltraGear 52G930B) met 5120x2160, 1000R kromming, DisplayPort 2.1 (80 Gbit/s), USB‑C met 90W PD en 240Hz (VA‑paneel). Qua hdr blijft het model bescheidener (VESA DisplayHDR 600, piek rond 600 cd/m²) — een kostenafweging waardoor LG verwacht dat de 52" rond €1800 zal komen.

5K/6K‑gamingmonitoren: superscherp, soms miniled
Een belangrijke trend is de opkomst van echte high‑dpi gaminglcd’s: 27"‑5K (5120x2880) en 32"‑6K (6144x3384) met ips‑panelen en vaak 165Hz op volledige resolutie. Fabrikanten voegen dualmode toe zodat de refreshrate naar ~330Hz kan stijgen zonder dat de scherpte wegvalt tot een al te laag niveau. Sommige high‑end 5K‑/6K‑modellen gebruiken miniled‑backlights met duizenden dimzones en piekheldigheden boven 1000 cd/m², wat een veel fellere HDR‑ervaring oplevert dan lcd‑standaard, maar nog steeds met minder contrast dan oled. Modellen die genoemd worden zijn onder meer ASUS ROG Strix XG27JCG, HKC M9 Pro, Samsung Odyssey G8‑reeks en MSI’s 271KPD7/271KRAW16. Prijzen en beschikbaarheid variëren; LGs 27GM950B werd genoemd als voorbeeld met verwacht prijskaartje rond €1200.

Oled: nog steeds sterke punten maar limieten in refresh
Oled‑monitoren blijven uitstekend in contrast en diepe zwartwaarden, en recent zijn er oled‑panels met reguliere rgb‑subpixelindeling voor scherpere tekstweergave. Toch lijken oleds voorlopig vast te zitten aan lagere maximale refreshrates (in de tekst aangeduid als ~720Hz), waardoor lcds op het gebied van topsnelheid koploper kunnen zijn.

Brilvrije 3D: Samsung en het Nederlandse Nederlandse tech‑verhaal
Samsung bouwt verder op vorig jaar’s Odyssey 3D‑experiment en komt met een nieuw 32"‑6K‑model (Odyssey 3D G90XH) dat brilvrije 3D biedt via een schakelbare lenticulaire lenslaag en ingebouwde eye‑tracking camera’s voor per‑gebruiker stereoscopische weergave. De techniek, oorspronkelijk uit Philips en verder ontwikkeld door Dimenco en nu Leia, maakt het 3D‑effect zonder bril mogelijk, maar halveert de effectieve resolutie in 3D‑modus. Leia levert ook software voor realtime 2D‑naar‑3D‑conversie, applicaties voor videobellen en samenwerkingen met partijen als PortalVR. Succes hangt sterk af van prijs, beschikbaarheid en het aanbod aan native 3D‑content; de 27"‑G90XF zakte inmiddels onder de €1000, maar de grotere G90XH heeft nog geen prijs of releasedatum.

Kernconclusie
CES toonde dat lcd‑technologie zich weet te herpositioneren: extreem hoge verversingssnelheden, geavanceerde backlight‑trucs en grote of ultrahoge‑resolutie‑panelen bieden eigenschappen die oled vandaag moeilijk evenaart. Tegelijkertijd blijven er praktische beperkingen—reactietijd van lcd‑pixels, hardwarevereisten voor duizenden fps, HDR‑trade‑offs en de nog beperkte software‑ecosystemen voor nieuwe features zoals brilvrije 3D. Voor gamers en contentmakers betekent dat keuzevrijheid: wie maximale bewegingsscherpte of gigantische schermen zoekt, kijkt naar lcd; wie diepe zwartwaarden en contrast wil, blijft bij oled — en wie het nieuwste wil uitproberen, kan met 3D‑monitoren en miniled‑5K/6K‑lcd’s experimenteren.