.Plan - Dev Summit 2026: zo bouwt Europa digitaal vertrouwen met de EUDI-wallet

In dit artikel:

Sten Reijers, cto en medeoprichter van Ver.iD, bespreekt tijdens de Tweakers Developers Summit hoe Europa werkt aan een gezamenlijke infrastructuur voor digitale identiteit. De aanleiding is eIDAS 2.0, de Europese regelgeving die de ontwikkeling van de European Digital Identity Wallet mogelijk maakt. Lidstaten moeten uiterlijk eind 2026 een wallet aanbieden die aan Europese eisen voldoet en met wallets in andere landen kan samenwerken.

In zo’n wallet kunnen burgers onder meer een digitaal paspoort, rijbewijs, diploma, vergunning of verzekeringsbewijs bewaren. Nederland ontwikkelt hiervoor de publieke en open-source NL Wallet. Reijers en Ver.iD zijn betrokken bij het testen daarvan; de wallet wordt volgens de huidige planning naar verwachting in 2027 beschikbaar. De broncode en technische documentatie zijn al openbaar.

Het systeem steunt op drie hoofdrollen. Een issuer, zoals een gemeente, onderwijsinstelling of overheidsdienst, geeft een digitaal ondertekende verklaring uit. De gebruiker bewaart die in een wallet en deelt haar wanneer dat nodig is met een verifier, bijvoorbeeld een bank, ziekenhuis of verzekeraar. Die ontvanger kan met cryptografische handtekeningen en certificaten controleren wie de verklaring heeft afgegeven, of de inhoud is gewijzigd en of het document nog geldig of niet ingetrokken is.

Gebruikers hoeven daarbij niet altijd hun volledige document of alle persoonsgegevens te delen. Bij de aankoop van alcohol kan een wallet bijvoorbeeld alleen aantonen dat iemand meerderjarig is, zonder naam of geboortedatum prijs te geven. De ontvangende organisatie blijft zelf verantwoordelijk voor de beslissing over toegang tot een dienst; de cryptografie bevestigt alleen de herkomst en integriteit van de gegevens.

Volgens Reijers is de Europese aanpak ook van belang voor digitale zelfstandigheid. Zonder eigen infrastructuur zouden grote technologiebedrijven als Apple en Google een grotere rol kunnen krijgen bij identiteitsbewijzen, diploma’s en beroepsbevoegdheden. Europese afspraken moeten onder meer privacy, controle door de gebruiker en beperking van gegevensdeling ondersteunen.

De technologie kan daarnaast helpen tegen identiteitsfraude. Een nagemaakt document kan er overtuigend uitzien, maar zonder de geheime sleutel van de oorspronkelijke uitgever kan geen geldige digitale handtekening worden gemaakt. Ook moet de gebruiker zich authenticeren om de wallet en de beveiligde sleutel te gebruiken. Gestolen persoonsgegevens blijven wel bruikbaar voor bijvoorbeeld phishing.

Praktische toepassingen zijn vooral denkbaar in sectoren waar identiteit en bevoegdheden samenkomen. In de zorg kan een patiënt aantonen wie hij is, terwijl een vertegenwoordiger ook zijn bevoegdheid en de grenzen daarvan kan bewijzen. Een zorginstelling blijft vervolgens zelf bepalen tot welke systemen iemand toegang krijgt en kan bijvoorbeeld het BIG-register raadplegen. Ook verzekeraars en overheidsdiensten kunnen bevestigde gegevens of verklaringen hergebruiken, waardoor minder documenten en formulieren nodig zijn. Bij schuldhulpverlening kan dat voorkomen dat mensen bij meerdere instanties steeds opnieuw hun situatie moeten uitleggen.

Tijdens zijn sessie behandelt Reijers de werking van eIDAS 2.0, digitale verklaringen, certificaten en vertrouwensdiensten. Hij demonstreert ook de Nederlandse wallet. Zijn doel is vooral developers bij overheden en publieke organisaties bewust te maken van de keuzes die zij nu al moeten maken rond digitale wallets, autorisatie en selectieve gegevensdeling.