Nederlandse universiteiten vormen commissie voor digitale autonomie

In dit artikel:

Universiteiten van Nederland (UNL) heeft de Commissie Digitale Autonomie Universiteiten (DAU) ingesteld — met bestuurders van UNL, SURF en de CIO Rijk — om de sterke afhankelijkheid van grote technologiebedrijven aan te pakken. Aanleiding zijn vendor lock‑in, geopolitieke risico’s en verlies van zeggenschap over data en digitale infrastructuur; de Tweede Kamer vroeg eerder al om structurele samenwerking met onderwijsinstellingen om afhankelijkheid van niet-Europese techreuzen te verminderen.

Veel universitaire diensten draaien momenteel op Amerikaanse clouds en platforms van bedrijven als Microsoft en Google. Er lopen wel alternatieven en pilots (Nextcloud, Mastodon, PeerTube via SURF), maar deze projecten zijn vaak tijdelijk en gesubsidieerd. De DAU moet nu een gezamenlijke visie en roadmap opleveren met concrete interventies: wet‑ en regelgeving bijstellen, inkoopvoorwaarden aanscherpen, inkoopmacht vergroten en open alternatieven ontwikkelen. De transitie wordt in haalbare stappen gepland; investeringsbesluiten blijven bij de universiteitsbesturen en mogelijk bij samenwerkende instellingen.

De Nederlandse overheid verankerde digitale autonomie in 2025 (Agenda DOSA) en in het coalitieakkoord. Deskundigen waarschuwen echter dat de omslag jaren kan duren door kosten, complexiteit en lopende contracten. UNL ziet universiteiten als hoeders van publieke waarden en zoekt nauwe samenwerking met SURF, overheid en Europese partners.