Interview - SURF is met Nextcloud zelf proefkonijn op weg naar uitrol in hoger onderwijs

In dit artikel:

Claudia van Kruistum — bij SURF projectmanager voor Nextcloud en intern bekend als 'Nextclaudia' — vertelt hoe de Nederlandse onderwijs- en onderzoeksgroep actief inzet op Nextcloud als alternatief voor grote Amerikaanse cloudleveranciers. Door zorgen rond digitale soevereiniteit en de wens om diensten zelf te hosten, kiezen steeds meer instellingen voor opensourceoplossingen. SURF ondersteunt die beweging praktisch: tientallen onderwijs- en onderzoeksinstellingen testen Nextcloud samen met de coöperatie, en meerdere SURF-toepassingen draaien intern al op Nextcloud.

Achtergrond en migratie
SURF gebruikte sinds 2014 ownCloud voor diensten als SURFdrive en Research Drive. Toen de ontwikkeling van ownCloud verschoof en het project uiteindelijk door een Amerikaans bedrijf (Kiteworks) werd overgenomen, besloot SURF de overstap te maken naar Nextcloud — een fork van ownCloud waarvan veel oorspronkelijke ontwikkelaars deel uitmaken. De migratie duurde ongeveer twee jaar en is sinds vorig jaar afgerond; SURF ziet het succes als belangrijk voorbeeld voor leden: als zij het kunnen, kunnen anderen het ook.

Wat SURF aanbiedt en hoe
SURF levert leden momenteel Nextcloud Files en Office en voert een grootschalige pilot uit met Hub. De uitrol gebeurt in twee sporen: een experimentele omgeving voor eigen medewerkers en een conservatievere, stabiele versie voor leden. Keuzes over welke functies te integreren worden bepaald vanuit het perspectief van de eindgebruiker, input van leden en signalen uit fora en community’s (zoals Tweakers).

Veiligheid en bijdrage aan ontwikkeling
Beveiliging krijgt serieus aandacht: jaarlijkse penetration tests, beveiligingsaudits en ISO-certificering voor informatieveiligheid. SURF draagt zelf bij aan de Nextcloud-codebasis; interne ontwikkelaars hebben een dubbele rol als bijdrager én gebruiker, wat soms leidt tot snelle fixes en kortere feedbacklussen.

Beperkingen en uitdagingen
Praktische obstakels blijven: compatibiliteitsproblemen met bestaande Office-sjablonen (bijvoorbeeld PowerPoint-templates die niet goed werken in Collabora), een nog niet overal consistente federatie binnen Hub, en het ontbreken van een compleet beheerdersportaal voor functioneel beheer. SURF bouwde zelf aanvullende tooling om zulke hiaten op te vullen — een voordeel van open source: je kunt knopen zelf ontwarren in plaats van te wachten.

Motivatie en visie
Voor SURF gaat het niet primair om “Amerika versus Europa”, maar om keuzevrijheid en het spreiden van afhankelijkheden: organisaties moeten kunnen hosten, verbinden en niet op één partij vertrouwen. SURF probeert zowel technisch als cultureel het vertrouwen in eigen innovatievermogen aan te wakkeren en toont met eigen implementaties dat soevereine, opensource-clouddiensten praktisch haalbaar zijn.