IBM ontwikkelt eerste chipproductieproces onder 1 nanometer

In dit artikel:

IBM heeft als eerste een chipproductieproces onder de 1 nanometer laten zien: een experimenteel 0,7nm-proces dat met gestapelde transistors werkt. Het onderzoek komt uit IBM’s lab en is vooral bedoeld als opstap naar toekomstige chips; praktische toepassing wordt pas ruim na 2030 verwacht.

De techniek draait om zogenoemde cfets, waarbij twee soorten transistors boven op elkaar worden geplaatst om ruimte te besparen. Daardoor passen er veel meer schakelaars in een chip: IBM spreekt over circa 100 miljard transistors op een oppervlak ter grootte van een vingernagel. Vergeleken met het eerdere 2nm-proces uit 2021 levert dit ontwerp tot 50 procent betere prestaties bij hetzelfde stroomverbruik, of tot 70 procent minder energieverbruik bij dezelfde prestaties.

IBM gebruikt hiervoor nog de huidige EUV-machines van ASML, niet de nieuwste high-NA-EUV-systemen. Die nieuwe machines komen wel naar IBM’s lab in New York, maar zijn voor dit onderzoek niet strikt noodzakelijk. Wel maakt de oudere apparatuur het productieproces ingewikkelder en trager, wat vooral in massaproductie nadelig is. Volgens onderzoeksinstelling Imec zullen de eerste commerciële 0,7nm-chips waarschijnlijk pas rond 2033 opduiken bij bedrijven als TSMC en Intel.