Een wereld vol cyberoorlogen vergt een leger aan cyberdiplomaten
In dit artikel:
In de vodcastserie Voor de Zekerheid van Palo Alto Networks legt Ernst Noorman, ambassadeur bij de Algemene Dienst Cyber en Veiligheid in Den Haag, uit dat digitale oorlogsvoering veel verder reikt dan technische storingen: het is beleidsvorming, geopolitiek en een potentiële bron van maatschappelijke ontwrichting. Volgens Noorman wordt cyberspace steeds meer een arena waarin macht wordt uitgeoefend tussen landen en blokken, en het veilig houden van het internet is daarmee minimaal zozeer een diplomatieke taak als militaire of civiele verdediging.
Noorman benadrukt waarden en internationaal recht als kernpunten van cyberdiplomatie. Dat omvat het beschermen van kwetsbare landen, het afspreken van normen voor gedrag online en overleg tussen staten die cruciale internetinfrastructuur of grote techbedrijven huisvesten. Omdat overheden en dagelijkse diensten sterk online afhankelijk zijn geworden, kunnen digitale incidenten directe fysieke gevolgen hebben — van gehinderde dienstverlening tot verstoorde economische activiteiten.
Als casus noemt hij Oekraïne en de Russische invasie van februari 2022: al vóór de troepenbewegingen waren er grootschalige hackpogingen, en tijdens de aanval speelde digitale veerkracht een belangrijke rol. Techbedrijven en internationale hulp hebben geholpen cruciale data te beschermen, wat volgens Noorman illustratief is voor cyberweerbaarheid. Hij werkte zelf mee aan het versterken van de Oekraïense digitale verdediging en ziet het normeren van gedrag in het cyberdomein als wereldwijde prioriteit; zijn taak omvat ook het overtuigen van andere landen dat “wat Rusland doet in Oekraïne, totaal onacceptabel is.”
Het gesprek maakt duidelijk dat veel cyberaanvallen niet altijd zichtbaar zijn voor het grote publiek en dat het aanvalsoppervlak gigantisch is. Daarom moeten diplomaten en beleidsmakers cyberspace serieus opnemen in hun werk: internationale regels, samenwerking tussen belangrijke digitale knooppunten en bescherming van kritieke infrastructuur zijn cruciaal om samenlevingen tegen digitale ontwrichting te wapenen. De verschuiving naar cyberdiplomatie weerspiegelt dat oorlogvoering, bestuur en dagelijks leven inmiddels onlosmakelijk met het digitale domein verbonden zijn.