Digitalisering is reddingsboei voor kwakkelende maakindustrie
In dit artikel:
De Nederlandse maakindustrie staat onder toenemende druk door stijgende kosten, personeelstekorten, concurrentie uit lagelonenlanden en snelle technologische veranderingen. Tijdens Technishow en ESEF Maakindustrie (10–13 maart 2026, Jaarbeurs Utrecht) liet de Fabriek van de Toekomst zien hoe digitalisering en datadeling die druk kunnen pareren: 22 technologiebedrijven demonstreerden een volledig geïntegreerde, werkende productielijn waarin machines, robots, erp-systemen, ai en monitoringplatforms samenhangen.
In een dubbel uitgevoerde productielijn op bijna 500 m² waren 53 gekoppelde processen zichtbaar: van digitale werkvoorbereiding en job scheduling tot frezen, lassen, assemblage, kwaliteitsmonitoring en levering. Een showcase verwerkte 500 aluminium blokjes van 800 gram tot carrosserie, vleugels en wielen van een schaalmodel-raceauto; de totale doorlooptijd van bestelling tot levering was 4,2 minuten. Achter de demo zaten praktische oplossingen zoals geautomatiseerde uitgiftekasten voor gereedschap, predictive maintenance, robotarmen die 24/7 werken, en centrale erp-koppelingen die leiding geven aan laserlas-, spanenpers- en klemsystemen. Onder de beursvloer lag bijna een kilometer aan datakabel met 33 netwerkpunten; ook werden 3.200 liter koel-emulsie en andere procesmiddelen digitaal beheerd.
Branchevertegenwoordigers benadrukken dat het probleem niet ontbrekende technologie is, maar integratie en samenwerking. Ires Veerman van de Federatie Productietechnologie wijst op versnipperde investeringen, vooral bij mkb’ers, en pleit voor ketensamenwerking. Rob Wijnen van MKG ERP toonde hoe standaarden als het Smart Connected Supplier Network (SCSN) informatie-uitwisseling tussen leveranciers en afnemers mogelijk maken: digitale orders, pakbonnen, facturen en orderstatussen worden automatisch uitgewisseld en in erp-systemen verwerkt, wat fouten vermindert en doorlooptijden verkort. Ook het digitale productpaspoort en productniveau-CO2-registratie passen in dit plaatje, mede vanwege strengere milieuregels en druk om productie te vergroenen.
Digitalisering biedt meerdere voordelen: hogere productiviteit, minder administratief werk, betere planning bij personeelsschaarste, voorspellend onderhoud om uitval te beperken en realtime inzicht in ordervoortgang. Tegelijk waarschuwen woordvoerders dat alleen hoogwaardig, complex productiewerk in Europa houdbaar blijft; massaproductie is al grotendeels naar het Verre Oosten verhuisd. Het adviesrapport van oud-ASML-topman Wennink wordt genoemd als motivatie voor extra investeringen in digitalisering om de concurrentiekracht te behouden.
De deelname aan de Fabriek van de Toekomst is sinds 2024 verdubbeld (van 11 naar 22 partijen), maar volgens initiatiefnemers past de getoonde aanpak nog slechts bij een kleine minderheid van bedrijven. Voor de volgende editie, over twee jaar, ligt de focus op verdere verdieping van het ecosysteem: meer integratie in de keten, meer partijen op het gebied van ai, data-analyse en personeelsplanning, en actieve betrokkenheid van materiaal- en grondstofleveranciers, oem’ers en grote eindklanten zoals ASML, Fokker en DAF. Alleen door volledige ketens te betrekken, zo benadrukken Veerman en Wijnen, kan Nederland hoogwaardige maakindustrie behouden en concurrerend blijven.