Cloud soevereiniteit: waarom nuance nodig is in emotioneel debat
In dit artikel:
De discussie over cloudsoevereiniteit in Nederland en Europa is scherp opgelaaid nadat media en politiek alarm sloegen over migraties naar Microsoft 365 en de mogelijke Amerikaanse toegang tot gevoelige overheidsdata. In een aflevering van Techzine Talks bespreken Erik, Sander en Coen waarom het debat vaak te emotioneel en polariserend is en wat realistische stappen zijn voor organisaties.
Kernpunt is dat absolute garanties van 100% soevereiniteit onhaalbaar zijn: wie die eis stelt, zet kritieke diensten als DigiD op het spel, zo valt op te maken uit de podcast. Belangrijker dan een absoluut eigendomsargument is het onderscheid tussen data‑soevereiniteit (waar data staat en wie er toegang toe heeft) en business continuity (wat er gebeurt als leveranciers diensten stopzetten of politiek ingrijpen). Technische mitigaties zoals lokale encryptie met klantbeheer van keys en confidential computing hebben veel zorgen over toegang door derden grotendeels weggenomen. Het reëlere risico is dat geopolitieke spanningen Amerikaanse hyperscalers verhinderen om diensten aan Europese klanten te leveren.
Europese alternatieven bestaan — denk aan Proton, Nextcloud, Mistral AI en Duitse spelers als Delos (SAP) en StackIT — maar ze bieden vaak nog niet het volledige scala aan functionaliteit, schaal en geavanceerde security-features van de grote hyperscalers. Voor sommige aspecten, zoals zeer robuuste DDOS-bescherming, hoogwaardige AI-infrastructuur en vrijwel onbeperkte opschaling, is Europees aanbod nog beperkt. Het tekort aan investeringen speelt een grote rol: hyperscalers investeerden honderden miljarden in Europa over de afgelopen decennia, een gat dat Europa niet snel kan dichten zonder grootschalige financiering en een gunstiger innovatieklimaat.
Praktische aanbevelingen voor CIO’s en beleidsmakers zijn concreet:
- Begin met een nuchtere risicoanalyse: identificeer kritieke businessprocessen en data.
- Bepaal welke workloads écht soeverein moeten draaien; waarschijnlijk betreft dat een minderheid (de meest essentiële systemen).
- Accepteer dat 100% soevereiniteit niet realistisch is en richt je op business continuity en recovery-plannen.
- Overweeg bestaande Europese/Duitse soevereine aanbieders voor gevoelige workloads en leg contractueel vast dat je kunt weggaan bij overnames door niet-Europese partijen.
- Houd niet-kritieke workloads operationeel bij hyperscalers maar zorg voor uitwijkscenario’s.
Op strategisch niveau pleiten de sprekers voor meer Europese investeringen en een beter investeringsklimaat (niet per se alleen subsidies) zodat Europese startups en scale‑ups kunnen opschalen. Tegelijk is waakzaamheid geboden tegen protectionisme: automatisch alles Europees willen afdwingen levert geen best‑of‑breed oplossingen op.
Slotconclusie: het debat heeft meer nuance nodig. Data‑soevereiniteit is technisch grotendeels oplosbaar; het echte pijnpunt is continuïteit bij geopolitieke verstoringen en het grote investeringsgebrek in Europese infrastructuur. Volledige ontkoppeling van Amerika is noch realistisch noch wenselijk — een gedifferentieerde, risicogebaseerde aanpak is verstandiger.