"Blinde AI-inzet leidt tot kennisverlies en software-infarcten"

In dit artikel:

Klarrio (CEO Kurt Jonckheer, CTO Bruno De Bus en CPO Dirk Van de Poel) waarschuwt dat de huidige, ongecontroleerde massale adoptie van AI bedrijven en samenlevingen op meerdere fronten kwetsbaar maakt. Gedurende 2020–2026 ziet het bedrijf parallellen met de blinde migratie naar de cloud een decennium geleden: organisaties renden achter efficiencybeloftes aan zonder exitstrategieën of voldoende begrip van de gevolgen voor hun architectuur en kennisbasis. De Europese AI Act, die grotendeels ingaat in augustus 2026, kan helpen, maar volgens Klarrio is regelgeving alleen niet genoeg: bedrijven moeten zelf bewuste keuzes maken.

Belangrijkste risico’s volgens Klarrio
- Verlies van menselijke expertise: als medewerkers routinematig AI gebruiken om code te schrijven, documenten te produceren of analyses te doen, stagneert hun ontwikkeling. Juniorrollen dreigen te verdwijnen, waardoor de aanwas van toekomstige senior-experts afneemt. Jonckheer: “Na verloop van tijd verlies je simpelweg je expertise.”
- Verificatiecrisis en black-boxsoftware: AI kan enorme hoeveelheden code genereren (tienduizenden regels) die in korte tijd niet adequaat te controleren zijn. Dat vergroot de kans dat ongeteste, slecht begrepen software in productie gaat en leidt volgens Klarrio tot onvermijdelijke “software-infarcten”.
- Security-implicaties: kwaadwillenden misleiden geautomatiseerde workflows en manipuleren open-source-omgevingen. Klarrio signaleerde in eigen onderzoek honderden repositories met ransomware; onoplettende ontwikkelaars die AI-aanbevelingen volgen, kunnen zo kwetsbaarheden inleiden.
- Afhankelijkheid van techgiganten en geopolitieke verliezen: Europa loopt achter op VS en China en heeft een overbelaste datacentermarkt. Grote spelers als Amazon, Google en Microsoft halen volgens Klarrio jaarlijks zo’n 260 miljard euro uit Europa, grotendeels zonder passende belastingbijdrage. Verlies van data-, infrastructuur- en kenniscontrole bedreigt Europese soevereiniteit.
- Ecologische en maatschappelijke kosten: AI-verzoeken vergen significant meer energie dan een standaard zoekopdracht (Klarrio noemt eerdere cijfers dat een AI-query ongeveer tien keer zoveel kan verbruiken). Grootschalig gebruik kan duurzaamheidswinst ongedaan maken. Maatschappelijk ziet Klarrio risico’s voor werkgelegenheid en verzorgingsstaat-financiering als banen verdwijnen en winsten richting buitenlands kapitaal vloeien.

Concrete voorbeelden en sectorimpact
- Stack Overflow: waar vroeger kennis en nuance werd opgebouwd in community-discussies, genereren steeds meer ontwikkelaars directe AI-antwoorden. De contextuele kennisopbouw neemt daardoor af.
- Onderwijs: docenten zien veel ingeleverde opdrachten die door AI zijn gemaakt. Hallucinaties in generatieve modellen maken beoordeling en bijsturing juist arbeidsintensiever, niet minder.
- GitHub-manipulatie: Klarrio signaleerde massale pogingen om malafide projecten populair te doen lijken, met risico dat zulke projecten via AI-aanbevelingen in productie terechtkomen.

Aanbevelingen van Klarrio
- Gebruik AI gecontroleerd als instrument, niet als vervanging van mensen: implementeer safety guards in ontwikkelprocessen zodat output altijd objectief getoetst kan worden.
- Bescherm en investeer in menselijke verificatiecapaciteit: behoud juniorrollen en leertrajecten om expertise voor de toekomst veilig te stellen.
- Prioriteer kwaliteit boven kwantiteit: innovaties vergen menselijk inzicht; efficiency mag niet leiden tot eenheidsworst of blinde adoptie.
- Neem ecologische en structurele kosten mee in beslissingen en stimuleer bredere bewustwording binnen organisaties, onderwijs en beleid.

Kernboodschap: AI biedt duidelijke voordelen, maar zonder bewuste sturing en behoud van menselijke vaardigheden leidt grootschalige adoptie tot veiligheidsrisico’s, kennisverlies, hogere ecologische lasten en versterkte afhankelijkheid van enkele techreuzen. Klarrio roept bedrijven op AI te gebruiken om mensen te ondersteunen, niet om de regie over kennis en veiligheid uit handen te geven.