AP: chatbots noemen bijna nooit lokale politieke partijen bij geven stemadvies

In dit artikel:

Onderzoek van de Nederlandse privacytoezichthouder Autoriteit Persoonsgegevens (AP) toont dat veelgebruikte AI-chatbots een ongelijk en onvolledig beeld geven bij stemadvies voor gemeenteraadsverkiezingen. In testen met vijf systemen (ChatGPT, Claude, Gemini, Grok en Mistral) bleek dat gebruikers vrijwel nooit als eerste keuze een lokale partij kregen voorgesteld — in minder dan 1% van de gevallen — terwijl bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen ruim 30% van de stemmen naar lokale partijen ging. Volgens AP-voorzitter Aleid Wolfsen zijn "AI-chatbots onbetrouwbaar" en schetsen ze een vertekend politiek landschap, met het risico lokale partijen onbedoeld te benadelen.

De AP wijt die vertekening vooral aan de trainingsdata: chatbots worden grootendeels gevoed met openbare internetbronnen waarin informatie over lokale partijen vaak schaars, minder gedetailleerd of verouderd is vergeleken met landelijke partijen. In de praktijk gaven drie van de vijf geteste chatbots vrijwel altijd een stemadvies wanneer gebruikers daar expliciet om vroegen, en vaak met een duidelijke voorkeur voor één partij.

De toezichthouder concludeert dat deze systemen niet geschikt zijn als stemhulp en roept AI-aanbieders op maatregelen te nemen om te voorkomen dat hun chatbots als stemadviseur worden gebruikt. Daarnaast wijst de AP op de Europese AI-wetgeving, die strenge regels kent voor systemen die politieke voorkeuren kunnen beïnvloeden vanwege het risico voor verkiezingsintegriteit. Concreet kan het onderzoek aanleiding zijn voor zowel aanpassingen in trainingsdata en gebruikerswaarschuwingen als voor extra toezicht op de toepassing van chatbots bij politieke besluitvorming.