Algoritmes en huiszoekingen maken fiscus en politie grootste privacyschenders

In dit artikel:

De digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom reikte vrijdagavond tijdens de Big Brother Awards in Nederland prijzen uit voor zowel de grootste privacyschenders als voor privacyvoorvechters. De Nationale Politie kreeg via publieksstemmen de titel voor de meest problematische privacypraktijken, omdat agenten demonstranten volgden op sociale media en hen thuis bezochten zonder duidelijke uitleg over doel of juridische status van die gesprekken. Bits of Freedom noemt de ongelijke machtsverhouding zorgwekkend en roept de politie op te stoppen met zulke huisbezoeken.

De deskundigenjury wees de Belastingdienst aan als expert‑winnaar wegens het massale gebruik van slecht gedocumenteerde algoritmes, onder meer voor risicoprofilering. Ondanks eerdere boetes onder de AVG zet de dienst nog tientallen algoritmische systemen in zonder voldoende risicobeoordeling, transparantie of menselijke controle, wat volgens de jury de deur openzet naar oncontroleerbare besluiten en discriminatie — een zorg die extra gevoelig ligt na de toeslagenaffaire.

Verder waren onder anderen Clinical Diagnostics (dat data lekte uit het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker), Microsoft en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten genomineerd. De Felipe Rodriguez Award voor positieve bijdragen aan digitale rechten ging dit jaar naar vijf initiatieven: onder meer BNNVARA‑programma BOOS! (voor aandacht voor kinderrechten in familievlogs), techexpert Bert Hubert, The Rights Forum, Plant een Olijfboom en PAX (voor campagnes rond wetsvoorstellen tegen verheerlijking van terrorisme). De avond onderstreept groeiende zorgen over toezicht, algoritmische besluitvorming en de noodzaak van transparantie en rechtsbescherming.