Algoritmes en huisbezoekingen maken fiscus en politie grootste privacyschenders

In dit artikel:

De digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom reikte vrijdagavond de Big Brother Awards uit en benoemde de Nationale Politie en de Belastingdienst als de grootste privacyschenders van het jaar. De politie kreeg de publieksprijs na publiekelijke stemmen, omdat agenten actief activisten volgden — onder meer via hun socialmediagebruik — en hen thuis benaderden voorafgaand aan demonstraties. Bits of Freedom bekritiseert dat die huisbezoeken vaak onduidelijk waren over doel en juridische status, waardoor betrokkenen niet wisten of ze verdacht waren of formeel werden verhoord.

De expertjury wees de Belastingdienst als winnaar vanwege het grootschalig inzetten van tientallen algoritmes, onder andere voor risicoprofilering. Ondanks eerdere AVG-boetes ontbreekt volgens Bits of Freedom heldere documentatie en risicobeoordeling; de jury waarschuwt dat dit de controleerbaarheid ondermijnt, discriminatie in de hand kan werken en dat menselijke toetsing soms ontbreekt. De uitspraak verwijst expliciet naar de toeslagenaffaire als voorbeeld van de ernstige schade die onzorgvuldig gebruikte algoritmes kunnen veroorzaken.

Naast de winnaars waren Clinical Diagnostics (dat medische data lekte), Microsoft en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten genomineerd. De Felipe Rodriquez Award, voor positieve bijdragen aan digitale burgerrechten, ging dit jaar naar vijf initiatieven: onder meer het BNNVARA-programma BOOS! (bewustwording rond familievlogs en kinderrechten), techexpert Bert Hubert, The Rights Forum, Plant een Olijfboom en PAX voor hun campagne tegen verheerlijking van terrorisme en steunbetuigingen bij rodelijndemonstraties.