Algoritmes en huisbezoeken maken fiscus en politie grootste privacyschenders

In dit artikel:

Tijdens de jaarlijkse Big Brother Awards van digitaleburgerrechtenorganisatie Bits of Freedom, uitgereikt op vrijdagavond, zijn de Nationale Politie en de Belastingdienst onderscheiden als grootste privacyschenders van het jaar. De politie kreeg de publieksprijs vanwege systematische monitoring van activisten: socialmediagebruik werd gevolgd en betrokkenen kregen huisbezoeken, zonder duidelijke uitleg over doel of juridische status van die gesprekken. Bits of Freedom waarschuwt dat zo’n aanpak de machtsbalans scheef trekt en roept de politie op te stoppen met die bezoeken.

De expertprijs van de jury ging naar de Belastingdienst wegens het routinematig inzetten van tientallen algoritmes, onder andere voor risicoprofilering. Ondanks eerdere AVG-boetes ontbreken volgens Bits of Freedom en de jury goede documentatie, risicobeoordelingen en voldoende menselijk toezicht. Daardoor zijn uitkomsten moeilijk controleerbaar en bestaat er discriminatierisico — problematisch gezien de lessen uit de toeslagenaffaire.

Ook genomineerd waren onder meer Clinical Diagnostics (lek van medische gegevens), Microsoft en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Naast de “shame”-prijzen reikte Bits of Freedom de Felipe Rodriguez Award uit aan vijf privacyvoorvechters: BNNVARA-programma BOOS! (voor aandacht voor kinderrechten in familievlogs), techexpert Bert Hubert (kritiek op Amerikaanse techafhankelijkheid), The Rights Forum, Plant een Olijfboom en PAX (onder meer voor campagnewerk rond wetsvoorstellen tegen verheerlijking van terrorisme en gerelateerde demonstraties). De avond onderstreept de groeiende zorg over overheidstoezicht en ondoorzichtige algoritmische besluitvorming in Nederland.