Achtergrond - Vijf jaar Windows 11: valt er wat te vieren?

In dit artikel:

Windows 11 verscheen op 5 oktober 2021 als een grote herziening van Windows 10. Vijf jaar later is het echter geen vanzelfsprekende opvolger voor alle gebruikers. Een aanzienlijk deel van de pc’s draait nog op Windows 10, terwijl Microsoft de ondersteuning daarvan inmiddels heeft verlengd tot oktober 2027. Daardoor blijft de vorige versie langer relevant dan bij eerdere Windows-generaties gebruikelijk was.

Volgens Statcounter had Windows 10 in augustus nog 26,13 procent van de pc-markt in Nederland en 20,8 procent in België. Het Europese aandeel kwam uit op 27,21 procent en wereldwijd lag het zelfs op 30,15 procent. Windows 11 is wel de grootste versie, maar de overstap verloopt langzaam. Dat komt deels door de strengere hardware-eisen die Microsoft invoerde. Vooral bepaalde generaties Intel- en AMD-processors worden niet ondersteund, ook al functioneren de betreffende computers nog goed met Windows 10. Een uitzondering voor Microsofts eigen Surface Studio 2 maakte bovendien duidelijk dat de grens niet volledig technisch onvermijdelijk was.

Windows 11 kreeg bij de introductie onder meer een vernieuwd uiterlijk, een gecentreerde startknop en uitgebreidere mogelijkheden om vensters naast elkaar te plaatsen. Het startmenu legde meer nadruk op recente en aanbevolen apps en bestanden. De vernieuwing moest de bediening overzichtelijker maken, maar oude en nieuwe onderdelen bleven naast elkaar bestaan. Zo zijn het klassieke Configuratiescherm en de modernere Instellingen-app nog altijd niet volledig samengevoegd.

In de jaren daarna verschoof de aandacht volgens de tekst steeds meer van praktische verbeteringen naar de commerciële diensten van Microsoft. Windows werd nauwer verbonden met onder meer OneDrive, back-up, Microsoft 365 en Game Pass. Ook kunstmatige intelligentie kreeg een steeds grotere plaats, met Copilot-integraties in Windows en programma’s als Kladblok en Paint. Daarmee werd het besturingssysteem volgens de analyse steeds meer een toegangspoort tot betaalde diensten en abonnementen. Microsoft lijkt die integratie inmiddels gedeeltelijk terug te draaien, maar aangekondigde verbeteringen aan onder meer de taakbalk, menu’s en aanpassingsmogelijkheden zijn nog niet allemaal gerealiseerd.

Ook het updatebeleid blijft een belangrijk onderdeel van de gebruikerservaring. Bij nieuwe pc’s kunnen gebruikers het uitgebreide updateproces bij de eerste ingebruikname sinds april uitstellen, nadat downloads en meerdere herstarts geregeld veel tijd kostten. Updates moeten functies verbeteren en beveiligingsproblemen oplossen, maar kunnen zelf ook nieuwe fouten veroorzaken. De omvang van het onderhoud is toegenomen: in juli werden 416 Windows-problemen verholpen en in september 723, binnen respectievelijk 602 en 974 reparaties voor alle Microsoft-software.

Het vijfjarig bestaan levert daardoor geen onverdeeld feestbeeld op. Windows 11 domineert de markt, maar heeft concurrentie van zijn voorganger en kampt met kritiek op hardwarebeperkingen, commerciële integratie en de vele updates. Microsoft onderzoekt daarnaast manieren om het systeem beter te laten werken met 8 GB werkgeheugen. Een lager geheugengebruik kan nieuwe computers betaalbaarder maken en mogelijk ruimte bieden om oudere Windows 10-machines alsnog te laten overstappen. Daarmee blijft de toekomst van Windows 11, en van het bredere pc-landschap, voorlopig volop in beweging.