Achtergrond - TomTom is 35 jaar: het kastje verdween, kaarten wijzen autonome auto's de weg

In dit artikel:

TomTom bestaat dit jaar 35 jaar, maar het bedrijf begon niet als fabrikant van de bekende navigatiekastjes. Het heette aanvankelijk Palmtop Software en ontwikkelde navigatiesoftware voor pda’s. In 2004 verscheen de eerste zelfstandige TomTom, de Go. Die kostte 799 euro, maar werd ondanks de hoge prijs snel populair. De omzet steeg van 39 miljoen euro in 2003 naar 1,7 miljard euro in 2007; de nettowinst bereikte dat jaar 317 miljoen euro.

De markt voor losse navigatiesystemen verdween daarna grotendeels door smartphones met onder meer Google Maps en navigatie aan boord van auto’s. TomToms omzet daalde jarenlang en schommelt sinds 2020 rond 500 miljoen euro. Sinds 2018 maakt het bedrijf netto verlies. Toch ziet TomTom zichzelf niet als een aflopende zaak: het richt zich steeds sterker op zakelijke klanten en digitale kaarten, terwijl de consumentenmarkt nog maar een beperkte rol speelt.

De kaarten vormen de basis van twee belangrijke activiteiten: automotive en zogenoemde location intelligence. TomTom verrijkt OpenStreetMap met informatie over onder meer wegen, rijbanen, zebrapaden, verkeersborden en maximumsnelheden. Een deel van die gegevens komt uit camera’s en sensoren van moderne auto’s. De informatie wordt geanonimiseerd naar TomTom gestuurd, waarna de kaarten verder worden verbeterd. Zo ontstaat een wisselwerking tussen auto’s die TomTom-kaarten gebruiken en nieuwe data leveren.

Het kaartplatform heet Orbis. TomTom zegt hiermee zeer gedetailleerde ‘Lane Model Maps’ te maken, die vooral nuttig zijn voor geautomatiseerd rijden. Een auto kan dankzij de kaart al weten hoeveel rijbanen eraan komen of waar een stopbord staat, ook wanneer het zicht daarop tijdelijk wordt belemmerd. Daardoor hoeft de auto minder uitsluitend op camerabeelden te vertrouwen en kan zij veiliger en voorspelbaarder rijden. Volgens TomTom kunnen autofabrikanten zo bovendien minder dure sensoren nodig hebben en zelfrijdende technologie sneller ontwikkelen.

TomTom zegt contracten te hebben met meerdere autofabrikanten, waaronder Volkswagen, Renault, Stellantis en Toyota. Het bedrijf noemt daarnaast een overeenkomst met Cariad, de softwaredochter van Volkswagen die werkt aan rijassistentie en zelfrijdende systemen voor merken als Volkswagen, Audi, Škoda en Cupra.

De kaarten worden ook buiten auto’s gebruikt. Bedrijven met grote wagenparken kunnen hun voertuigen volgen en Uber werkt met TomTom samen. Overheden kunnen verkeersstromen analyseren, wegenonderhoud plannen en verkeerslichten beter afstellen. In samenwerking met Flow Labs claimt TomTom dat verkeerslichten in Amerikaanse steden de reistijd tijdens piekuren met 24 procent verkortten en de uitstoot met maximaal 21 procent verminderden. Ook het Australische ministerie van Defensie gebruikt de data bij natuurrampen en voor nationale veiligheid. Met AI-chatbots kunnen beleidsmedewerkers bovendien rechtstreeks vragen stellen over files, verkeerspatronen of plekken waar vaak te hard wordt gereden.

De consumententak is niet volledig verdwenen. TomTom bracht vorig jaar de Tom uit, een dashboardassistent die onder meer waarschuwt voor files en flitspalen, maar het product lijkt vooralsnog geen groot succes. Het bedrijf verwacht niet snel terug te keren naar de omzetpiek van 2007. Wel ligt de brutomarge bij software rond 90 procent, tegenover 40 procent bij hardware. Daardoor kan TomTom met een veel lagere omzet toch winstgevend groeien en opnieuw een belangrijke, zij het minder zichtbare, rol in de techwereld krijgen.