Achtergrond - Geen sirene meer naast NL-Alert: kan het alarmsysteem wel op eigen benen staan?
In dit artikel:
Veertien jaar geleden kregen Nederlanders voor het eerst een NL-Alert op hun telefoon; het systeem groeide de afgelopen jaren uit tot het belangrijkste mobiele waarschuwingsmiddel van de overheid. NL-Alert werkt via cellbroadcasting: er kunnen gerichte berichten met handelingsinstructies naar telefoons in een zendcel worden gestuurd, iets wat het ouderwetse luchtalarm niet kan bieden. Het systeem werd landelijk ingevoerd in november 2012 en kreeg in 2015 al het advies om op termijn het analoge sirenenetwerk te vervangen, hoewel die overgang herhaaldelijk is uitgesteld.
Recent is er wél een harde deadline: na 2028 stopt Nederland met het sirenenetwerk en moet NL-Alert vrijwel zelfstandig functioneren. Uit metingen van december blijkt dat NL-Alert in normale omstandigheden ongeveer 93 procent van de bevolking bereikt; het luchtalarm komt niet verder dan rond de 75 procent omdat sirenes binnenshuis en in nieuwe wijken minder doeltreffend zijn. Toch werkt NL-Alert nog niet vlekkeloos: een deel van de niet-ontvangers was in het buitenland of had de telefoon uit, bij oudere groepen komt dat vaker voor; van de ontvangers hoorde ongeveer 13 procent het alarmgeluid niet goed en 9 procent kreeg het bericht te laat.
Onderzoekers waarschuwen dat NL-Alert alleen niet voldoende is in alle crisissituaties. Het opstellen en verzenden van een bericht kan te traag zijn bij acute nood, en het mobiele systeem is kwetsbaar voor cyberaanvallen, stroomuitval of het uitvallen van een telecomprovider — waardoor mogelijk een groot deel van de bevolking tijdelijk geen meldingen ontvangt. Als remedie wordt de NL-Alert-app genoemd: die werkt via internet en biedt extra toegankelijkheidsfuncties en bereik ook in het buitenland, maar gebruikers moeten de app zelf installeren.
De onderzoeken concluderen daarom dat een mix van waarschuwingsmiddelen nodig is — zoals in Duitsland, Frankrijk en Zweden — maar het ministerie zegt geen geld te hebben om het verouderde sirenenetwerk te behouden of een nieuw net aan te leggen. Veiligheidsregio’s hebben kritiek op het afbreken van de WAS-palen; regiobestuurders benadrukken dat in een crisis alle burgers bereikt moeten worden. Minister David van Weel zoekt naar een betaalbare aanvulling op NL-Alert die de fundamentele tekortkomingen wegneemt, maar concrete plannen of alternatieven zijn nog niet bekend.