Achtergrond - EU wil kinderen onder 13 van sociale media weren met een digitaal leeftijdsslot

In dit artikel:

De Europese Commissie heeft donderdag de EU KIDS Act gepresenteerd, een voorstel dat sociale media veiliger moet maken voor minderjarigen. Centraal staat een minimumleeftijd van 13 jaar. De Commissie wil de toegang geleidelijk opbouwen, in plaats van een harde grens zoals Australië, waar gebruikers pas vanaf 16 jaar sociale media mogen gebruiken.

Kinderen van 13 en 14 jaar zouden volgens het plan geen volledig zelfstandig profiel krijgen. Zij moeten via het account van een ouder of voogd gebruikmaken van een beperkt miniaccount. Onbekenden mogen hen dan geen berichten sturen en de dagelijkse gebruiksduur wordt standaard beperkt tot één uur. Ouders kunnen die tijd verder inkorten of bepaalde tijdstippen blokkeren. Zij kunnen zien met wie hun kind contact heeft, maar niet de inhoud van privégesprekken.

Vanaf 15 jaar mogen jongeren een eigen account aanmaken, maar blijven platforms verantwoordelijk voor een kindveilige omgeving. Bedrijven moeten voortaan zelf aantonen dat hun diensten aan de regels voldoen. De wet zou onder meer verslavende functies zoals oneindig scrollen en inlogreeksen verbieden. Ook mogen aanbevelingssystemen gebruikers niet naar steeds extremere schadelijke inhoud leiden en zijn schoonheidsfilters voor kinderen niet toegestaan.

Voor AI-chatbots gelden aanvullende voorschriften. Digitale metgezellen die zich als een vriend presenteren, mogen niet te menselijk overkomen en mogen gesprekken niet standaard bewaren om daar later op voort te bouwen. AI-functies binnen sociale media en games mogen voor kinderen evenmin automatisch actief zijn. Wie niet aan de eisen voldoet, zou kinderen geen toegang meer mogen geven. Onderzoeken naar overtredingen moeten volgens de Commissie binnen 90 dagen worden afgerond, aanzienlijk sneller dan veel huidige EU-procedures.

De voorgestelde leeftijdsgrens vraagt om een Europees controlesysteem. Platforms zouden een EU-kader voor leeftijdsverificatie moeten gebruiken. Een verificatie-app hoeft daarbij niet de naam, exacte leeftijd of andere persoonsgegevens te delen, maar alleen te bevestigen of iemand bijvoorbeeld ouder is dan 13, 15 of 18 jaar. Voor kinderen zouden lidstaten een eigen methode moeten aanbieden, bijvoorbeeld een digitaal bewijs van een school of arts. Hoe ouders aantonen dat zij daadwerkelijk bij een kind horen, is nog niet uitgewerkt. De wet spreekt alleen over redelijke inspanningen en openbare databanken waarin die relaties kunnen worden gecontroleerd.

De Commissie erkent dat het systeem niet waterdicht zal zijn. Anonieme digitale bewijzen kunnen bijvoorbeeld onder kinderen worden gedeeld. Het doel is volgens een hoge EU-functionaris daarom niet volledige controle, maar een verandering in het gedrag van kinderen, ouders en technologiebedrijven. De Europese aanpak verschilt op dit punt van Australië, waar kort na de invoering van de leeftijdsgrens nog ruim vier op de vijf kinderen verboden platforms gebruikten.

De leeftijdsverificatie-apps moeten volgens de Commissie eind dit jaar in de lidstaten beschikbaar kunnen zijn, maar de KIDS Act is nog geen wet. Het Europees Parlement en de lidstaten moeten het voorstel eerst goedkeuren. Een gezamenlijke regeling moet voorkomen dat bedrijven met uiteenlopende nationale voorschriften te maken krijgen en dat kinderen per EU-land verschillende bescherming genieten. De Commissie wil snelle goedkeuring; na aanneming krijgen bedrijven nog tijd om zich aan te passen. Inwerkingtreding lijkt daardoor op zijn vroegst in 2028 mogelijk.